Nowy klucz do niepokojącego kaszlu


NOWY KLUCZ DO NIEPOKOJĄCEGO KASZLU


 

Rozmowa z dr. n. med. Arturem Kwaśniewskim, specjalistą chorów wewnętrznych i alergologii, ordynatorem Oddziału Alergologii, Geriatrii i Chorób Wewnętrznych - CDT Medicus, Szpital Lubin.

 

– Czym właściwie jest kaszel?

Kaszel jest odruchem obronnym, który oczyszcza drogi oddechowe organizmu, gdy fizjologiczny układ rzęskowy jest niewydolny lub jego funkcja jest upośledzona wskutek działania różnych czynników drażniących: infekcyjnych, zapalnych, toksycznych.

 

– Kiedy kaszel może być ostrzeżeniem, że w naszym organizmie dzieje się coś naprawdę niepokojącego?

U dzieci niepokojącym  jest kaszel, który towarzyszy wysiłkowi, występuje w nocy, wybudza dziecko ze snu. W przypadku osoby dorosłej alarmującym jest kaszel prowokowany wysiłkiem, zmianą pozycji ciała np. w czasie leżenia, gdyż może to być objaw niewydolności serca, a właściwie niewydolność serca może się objawiać kaszlem, stąd kiedyś mówiło

się o astmie oskrzelowej….

 

Ze względu na czas trwania wyróżnia się kaszel ostry, podostry i przewlekły. Jakie czynniki wywołują poszczególne typy kaszlu?

– Najczęstszymi przyczynami tzw. kaszlu ostrego, trwającego do 4 tygodni, są: zakażenie górnych dróg oddechowych, zapalenie oskrzeli zapalenie płuc, alergia zachłyśnięcie, zatorowość płucna, obrzęk płuc, ciało obce w drogach oddechowych, ekspozycja na pyły i gazy drażniące.

Czynnikiem wywołującym kaszel podostry, trwający od 6 do 8 tygodni, jest najczęściej, przebyte wirusowe zakażenie górnych dróg oddechowych.

Kaszel przewlekły trwający powyżej 8 tygodni w 90 procentach spowodowany jest jedną z 3 chorób: astmą oskrzelową, zespołem spływania wydzieliny po tylnej ścianie gardła lub chorobą refluksową. Często zdarza się , że choroby te współistnieją ze sobą.

Inne przyczyny kaszlu przewlekłego to: przebyte zakażenie górnych dróg oddechowych, POChP, rozstrzenie oskrzeli, ACEI, zapalenie płuc, ropień płuca, gruźlica, sarkoidoza, nowotwory, niewydolność lewokomorowa serca, zwężenie zastawki mitralnej czy palenie tytoniu.

Kaszel przewlekły jest problemem wielu poradni. Pacjenci miejednokrotnie latami chodzą z kaszlem i nie udaje się odpowiedzieć na pytanie: dlaczego tak się dzieje?

 

Jak to  się wyraża w ujęciu statystycznym?

U 40–60 procent chorych z kaszlem przewlekłym diagnozujemy przyczyny choroby, u 30 procent chorych przyczyn kaszlu nie udaje się ich ustalić jednoznacznie.

 

Dlaczego tak się dzieje?

– Łatwo nam potwierdzić lub wykluczyć astmę , ponieważ dysponujemy łatwo dostępnymi narzędziami. W oparciu o  wykonywane w poradniach  specjalistycznych badania poziomów tlenku azotu i próby prowokacyjne z metacholiną, można w sposób bardzo obiektywny rozpoznać, czy pacjent ma astmę lub jej nie ma. W przypadku spływania wydzieliny po tylnej ścianie gardła często, poza badaniem laryngologicznym czy rhinometrycznym (ocena drożności nosa ), trzeba wykonać badanie TK zatok. Z kolei choroba refluksowa wymaga wykonania gastroskopii czy też testowej próby leczenia w przypadku podejrzenia tego schorzenia. Dość często, nawet jeżeli można wykonać te wszystkie badania, jak to ma miejsce w naszym specjalistycznym ośrodku , nie można postawić prawidłowego rozpoznania. Często zdarza się tak, że pacjentowi, który  zgłasza się do pulmonologa czy alergologa, wykonuje mu się takie badania jak wyżej wspomniałem i pisze się: „Pacjent nie ma astmy”, ale on nadal kaszle. Dlatego uznałem, że trzeba szukać innej przyczyny tego przewlekłego kaszlu w eozynofilowym zapaleniu oskrzeli.

 

Czym jest eozynofilowe zapalenie oskrzeli?

Eozynofilowe zapalenie oskrzeli jest stanem występowania eozynofili w drogach oddechowych u pacjentów z kaszlem przewlekłym, u których brak jest innych objawów charakterystycznych dla astmy oskrzelowej, takich duszność czy skurcz oskrzeli. Okazuje się, że kilkanaście procent pacjentów chodzących z przewlekłym kaszlem ma to schorzenie.Problem polega na tym, że  aby rozpoznać tę chorobę, trzeba sprawdzić ile jest tych eozynofili w oskrzelach.

 

W jaki sposób się to sprawdza?

Wykonując badanie, które się nazywa indukowana plfocina z oceną eozynofilii. Najpierw  trzeba wyindukować ( zadziałać tak, aby pacjent wykrztusił) plfocinę z oskrzeli, a następnie odksztuszoną zawartość ją przebadać pod mikroskopem i sprawdzić ilość występowanych w niej  eozynofili.

 

Czym są eozynofile?

– Eozynofile to jeden z rodzajów leukocytów, czyli elementów morfotycznych krwi, których główną funkcją jest utrzymywanie odporności i ochrona organizmu przed patogenami. Właśnie zwiększenie liczby eozynofilów (eozynofilia) można zaobserwować między innymi w trudnym do rozpoznania  eozynofilowym zapaleniu oskrzeli. Jednostka ta jest obecnie wymieniana wśród chorób, na które lekarze mogą wypisywać leki na tzw. ryczałt ( są to leki wziewne z grupy steroidów oraz długodziałających  beta mimetyków ), ale tego nie czynią, gdyż nikt tej choroby nie rozpoznaje. O chorobie tej nie wiedzą pacjenci , nie rozpoznają jej  lekarze…

 

Co jest powodem tej niewiedzy?

– Przede wszystkim brak badań i mała liczba doniesień na temat leczenia eozynofilowego zapalenia oskrzeli. Mamy nadzieję tę sytuację zmieniać. Od kilku tygodni w ramach Oddziału Alergologicznego CDT Medicus, a także również w trybie ambulatoryjnym, wykonujemy badanie o nazwie indukowana plwocina z oceną eozynofili.. Jest to badanie proste i niebolesne dla pacjenta, ale wymagające przestrzegania ściśle określonej procedury. Do jego wykonania potrzebny jest roztwór hiperosmotyczny NaCl, inhalator ultradźwiękowy, spirometr oraz mikroskop i doświadczony cytolog lub histopatolog. W zależności od ilości tych eozynofili będziemy mogli postawić właściwe rozpoznanie i podjąć leczenie.

Obecnie eozynofilowe zapalenie oskrzeli  jest jednostką wymienianą wśród chorób, na które lekarze mogą wypisywać leki na tzw. ryczałt (są to leki wziewne z grupy steroidów oraz długodziałających beta mimetyków ). Praktyka wskazuje, ze tego nie czynią, gdyż nikt tej choroby nie rozpoznaje. U nas się to zmieni!

 

Dziękuję za rozmowę

Powrót do listy